بسیاری از افراد تصور میکنند همه انواع شکلات به یک اندازه برای دندانها مضر هستند، اما تحقیقات جدید نشان میدهد که این موضوع کاملاً درست نیست. نوع شکلات، میزان قند موجود در آن و مدت زمانی که روی دندان باقی میماند، همگی در میزان آسیب به سلامت دهان و دندان نقش دارند. در سالهای اخیر، مطالعات متعددی به بررسی تفاوت میان شکلات تلخ، شکلات شیری و شکلات سفید پرداختهاند و نتایج جالبی به دست آمده است.
چرا قند برای دندان مضر است؟
پوسیدگی دندان مستقیماً توسط قند ایجاد نمیشود، بلکه باکتریهای موجود در دهان از قند تغذیه میکنند و در نتیجه اسید تولید میشود. این اسیدها به تدریج مینای دندان را تخریب کرده و زمینه را برای ایجاد پوسیدگی فراهم میکنند.
هرچه میزان قند مصرفی بیشتر باشد و دفعات تماس دندان با مواد شیرین افزایش یابد، احتمال پوسیدگی نیز بیشتر خواهد شد. به همین دلیل متخصصان دندانپزشکی بیشتر از مقدار قند، به تعداد دفعات مصرف مواد قندی توجه میکنند.
آیا شکلات تلخ شکر کمتری دارد؟
در اغلب موارد پاسخ مثبت است. شکلات تلخ از درصد بالاتری از کاکائو و مقدار کمتری شکر تشکیل شده است. به طور معمول:
- شکلات تلخ 70 تا 85 درصد کاکائو دارای قند بسیار کمتری نسبت به شکلات شیری است.
- شکلات شیری حاوی مقادیر بیشتری شکر و شیر خشک است.
- شکلات سفید تقریباً فاقد مواد جامد کاکائو بوده و معمولاً بیشترین میزان قند را در میان انواع شکلات دارد.
بنابراین از نظر میزان قند، شکلات تلخ معمولاً انتخاب مناسبتری محسوب میشود.
ترکیبات مفید کاکائو برای سلامت دهان
یکی از یافتههای جالب پژوهشهای سالهای اخیر این است که دانه کاکائو تنها یک ماده طعمدهنده نیست. کاکائو حاوی ترکیبات زیستفعالی مانند پلیفنولها، فلاونوئیدها و تاننها است که میتوانند اثرات مثبتی بر سلامت دهان داشته باشند.
برخی مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که این ترکیبات قادرند:
- رشد برخی باکتریهای مولد پوسیدگی را کاهش دهند.
- تولید اسید توسط باکتریهای دهان را محدود کنند.
- تشکیل پلاک دندانی را تا حدی کاهش دهند.
- به حفظ سلامت لثه کمک کنند.
البته این اثرات محافظتی به معنای آن نیست که شکلات تلخ یک ماده ضد پوسیدگی محسوب میشود، بلکه تنها نشان میدهد که کاکائوی خالص ممکن است بخشی از آثار منفی قند را کاهش دهد.
آیا شکلات تلخ باعث پوسیدگی نمیشود؟
خیر. این تصور اشتباه است.
حتی شکلات تلخ نیز حاوی مقداری قند است و مصرف بیش از حد آن میتواند موجب پوسیدگی دندان شود. علاوه بر این، برخی محصولات تجاری که با عنوان شکلات تلخ عرضه میشوند، ممکن است همچنان مقادیر قابل توجهی شکر داشته باشند. بنابراین هنگام خرید بهتر است به درصد کاکائو و جدول ارزش غذایی محصول توجه شود.
شکلات تلخ در مقایسه با آبنبات و کارامل
یکی از نکات مهم در دندانپزشکی، مدت زمان باقی ماندن ماده غذایی روی دندان است.
شکلات تلخ معمولاً سریعتر در دهان حل میشود و به سطوح دندانی نمیچسبد. در مقابل، آبنباتهای جویدنی، کارامل، تافی و برخی شیرینیهای چسبنده برای مدت طولانی روی دندان باقی میمانند و فرصت بیشتری برای فعالیت باکتریها فراهم میکنند.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان معتقدند که شکلات تلخ نسبت به خوراکیهای شیرین چسبنده، خطر کمتری برای ایجاد پوسیدگی دارد.
بهترین روش مصرف شکلات برای محافظت از دندانها
اگر به مصرف شکلات علاقه دارید، رعایت چند نکته ساده میتواند خطر پوسیدگی را کاهش دهد:
- شکلات را همراه وعده غذایی مصرف کنید نه به صورت میانوعدههای متعدد.
- شکلاتهای با درصد کاکائوی بالاتر را انتخاب کنید.
- از مصرف مکرر خوراکیهای شیرین در طول روز خودداری کنید.
- پس از مصرف شکلات، آب بنوشید.
- روزی دو بار مسواک بزنید و از نخ دندان استفاده کنید.
- معاینات منظم دندانپزشکی را فراموش نکنید.
جمعبندی
شواهد علمی جدید نشان میدهد که شکلات تلخ در مقایسه با شکلات شیری و شکلات سفید معمولاً قند کمتری دارد و به دلیل دارا بودن ترکیبات طبیعی موجود در کاکائو، ممکن است آسیب کمتری به دندانها وارد کند. با این حال، شکلات تلخ یک ماده کاملاً بیضرر برای دندانها نیست و مصرف بیش از حد آن همچنان میتواند خطر پوسیدگی را افزایش دهد.
به طور کلی، اگر قصد انتخاب میان انواع شکلات را دارید، شکلات تلخ با درصد کاکائوی بالا گزینه مناسبتری برای سلامت دهان و دندان محسوب میشود؛ البته به شرط آنکه در کنار رعایت بهداشت دهان و دندان ودر مصرف حتما تعادل حفظ شود. دکتر هانیه حائری با بیش از ده سال تجربه در حوزه دندانپزشکی کودکان همراهی مطمئن برای سلامت دهان و دندان فرزندان شما میباشد. شما میتوانید جهت اخذ نوبت با ما در ارتباط باشید.
