چرا نخ دندان به اندازهٔ مسواک اهمیت دارد؟
بسیاری از افراد تصور میکنند مسواک بهتنهایی تمام نواحی دهان را تمیز میکند؛ اما مسواک فقط به سطوح قابلدسترسی دندانها میرسد و توانایی پاکسازی کامل فواصل بین دندانها را ندارد. در این فضاهای باریک، پلاک میکروبی و باقیمانده غذا تجمع پیدا میکند و اگر حذف نشود، احتمال پوسیدگی و بیماریهای لثه افزایش مییابد. استفاده روزانه از نخ دندان طبق توصیه انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA)، بخش ضروری روتین بهداشت دهان است.
مهمترین مزایای نخ دندان
1. جلوگیری از پوسیدگی بین دندانها
فضای بین دندانها یکی از شایعترین محلهای ایجاد پوسیدگی است. نخدندان این نواحی غیرقابلدسترس برای مسواک را تمیز کرده و خطر پوسیدگی را کاهش میدهد. (ADA)
2. پیشگیری از بیماریهای لثه
پلاک باقیمانده بین دندانها میتواند باعث التهاب لثه، خونریزی و در ادامه بیماریهای پریودنتال شود. نخدندان با حذف پلاک، لثه را سالم نگه میدارد. (ADA)
3. کاهش بوی بد دهان
ذرات غذایی گیر کرده بین دندانها منبع رشد باکتری و ایجاد بوی نامطبوع هستند. نخدندان با پاکسازی این نواحی به کنترل بوی بد دهان کمک میکند.
4. کاهش تشکیل جرم دندان
اگر پلاک بهموقع برداشته نشود، به جرم (تارتار) تبدیل میشود که تنها با جرمگیری حرفهای حذف میشود. نخدندان احتمال تشکیل جرم را به شکل قابلتوجهی کاهش میدهد. (ADA)
5. افزایش طول عمر درمانهای دندانپزشکی
افرادی که روکش، بریج، کامپوزیت یا ایمپلنت دارند، بیش از دیگران به تمیز کردن دقیق فاصلههای بین دندانها نیاز دارند. نخدندان و ابزارهای بیندندانی از آسیب به این درمانها جلوگیری میکنند.
آیا استفاده از نخدندان برای کودکان توصیه میشود؟
بله. هر زمان دو دندان شیری کودک به یکدیگر تماس پیدا کنند، نخدندان ضروری میشود. این وضعیت معمولاً از ۲ تا ۳ سالگی رخ میدهد، اما بسته به الگوی رویش هر کودک متفاوت است.
(Stanford Children’s)
آیا کودک میتواند خودش نخ دندان بکشد؟
کودکان معمولاً تا حدود ۱۰ تا ۱۱ سالگی برای نخ دندان کشیدن صحیح به کمک یا نظارت والدین نیاز دارند؛ زیرا این کار نیازمند هماهنگی حرکتی دقیق است.
(Stanford Children’s)
بهترین نوع نخدندان برای کودکان
برای کودکان، محصولات زیر توصیه میشود:
- نخ دندان دستهدار (Floss Pick) مخصوص کودکان
- نخدندان نرم و نازک
- نخ دندان طعمدار با طعمهای ملایم و کودکپسند
هدف اصلی این است که نخ دندان کشیدن برای کودک ساده و لذتبخش باشد تا به یک عادت روزانه تبدیل شود.
روش صحیح استفاده از نخدندان
- حدود ۴۰ تا ۴۵ سانتیمتر نخ جدا کنید.
- نخ را دور انگشتان میانی دو دست بپیچید.
- نخ را بهآرامی بین دندانها هدایت کنید.
- آن را به شکل حرف C دور دندان خم کنید.
- با حرکات آرام بالا و پایین پلاک را پاک کنید.
- برای هر فضای بین دندانی، از بخش تمیز نخ استفاده کنید.
از فشار دادن ناگهانی نخ به لثه خودداری کنید.
نخ دندان قبل از مسواک یا بعد از آن؟
از نظر علمی هر دو روش قابل قبول است؛ مهم این است که حداقل یکبار در روز از نخدندان استفاده شود.
بسیاری از دندانپزشکان استفاده از نخدندان قبل از خواب را مفیدتر میدانند. (ADA)
اشتباهات رایج هنگام استفاده از نخدندان
- وارد کردن فشار زیاد
- رد کردن سریع نخ بدون تماس با سطوح جانبی دندان
- استفاده از یک بخش نخ برای تمام دندانها
- نخ نکشیدن به دلیل خونریزی اولیه لثه
- نخدندان کشیدن نامنظم
اگر در روزهای اول کمی خونریزی وجود داشته باشد، معمولاً طبیعی است؛ اما اگر ادامهدار شد، باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
سوالات متداول
آیا نخدندان جایگزین مسواک است؟
خیر. نخدندان و مسواک مکمل یکدیگر هستند و همراه باهم بهترین حفاظت را ایجاد میکنند. (ADA)
اگر بین دندانهای کودک فاصله باشد، آیا باز هم نخدندان لازم است؟
اگر فاصله زیاد باشد، احتمال گیر غذایی کمتر است. با این حال توصیه نهایی را دندانپزشک کودکان باید بدهد.
آیا نخ دندان به مینای دندان آسیب میزند؟
خیر. در صورت استفاده صحیح، کاملاً ایمن است و هیچ آسیبی به مینا وارد نمیکند. (ADA)
جمعبندی
نخدندان یکی از مؤثرترین ابزارهای پیشگیری از پوسیدگی بیندندانی، التهاب لثه و بوی بد دهان است. این عادت باید از زمانی که دندانهای کودک با یکدیگر تماس پیدا میکنند آغاز شود و در کنار مسواکزدن منظم و معاینات دورهای، نقشی کلیدی در سلامت دهان و دندان دارد. برای بررسی تخصصی سلامت دهان و دندان کودک و دریافت بهترین توصیههای پیشگیرانه، به دکتر هانیه حائری، دندانپزشک کودک، مراجعه کنید و با خیال راحت از لبخند فرزندتان مراقبت کنید. شما میتوانید جهت اخذ نوبت با ما در ارتباط باشید.
