بسیاری از افراد تصور میکنند که چون آبمیوه طبیعی از میوه تهیه میشود، همان فواید میوه را برای سلامت دهان و دندان نیز دارد. اما تحقیقات جدید دندانپزشکی و تغذیه نشان میدهد که از دیدگاه سلامت دندانها، میان میوه کامل و آبمیوه تفاوتهای مهمی وجود دارد. در واقع، در اغلب موارد مصرف میوه کامل برای دندانها انتخاب بهتری نسبت به آبمیوه محسوب میشود.
چرا سلامت دندان به نوع مصرف میوه وابسته است؟
پوسیدگی دندان زمانی رخ میدهد که باکتریهای موجود در دهان از قندهای غذایی تغذیه کرده و اسید تولید کنند. این اسیدها به مرور زمان مینای دندان را تخریب میکنند.
میوهها به طور طبیعی حاوی قندهایی مانند فروکتوز هستند، اما نحوه ورود این قندها به دهان و مدت تماس آنها با دندان اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، خوردن یک سیب کامل اثر متفاوتی نسبت به نوشیدن یک لیوان آب سیب دارد.
تفاوت اصلی بین میوه و آبمیوه چیست؟
هنگام تهیه آبمیوه، بخش زیادی از فیبر طبیعی میوه حذف میشود. فیبر یکی از مهمترین اجزای محافظتکننده در سلامت دهان و دندان است.
زمانی که میوه کامل مصرف میشود:
- جویدن افزایش مییابد.
- ترشح بزاق بیشتر میشود.
- بخشی از قندها به تدریج آزاد میشوند.
- پاکسازی طبیعی دهان بهتر انجام میگیرد.
اما در آبمیوه:
- قندها به صورت آزاد در دسترس قرار میگیرند.
- حجم زیادی از قند در مدت کوتاهی مصرف میشود.
- تماس مستقیم قند و اسید با سطح دندان افزایش مییابد.
- اثر محافظتی فیبر از بین میرود.
به همین دلیل پژوهشگران معتقدند آبمیوه از نظر تأثیر بر پوسیدگی دندان رفتاری متفاوت از میوه کامل دارد.
آبمیوه و فرسایش مینای دندان
یکی از موضوعات مهمی که در مطالعات جدید مطرح شده، فرسایش دندانی است. فرسایش زمانی رخ میدهد که اسیدها مستقیماً مینای دندان را حل کنند.
بسیاری از آبمیوهها به ویژه:
- آب پرتقال
- آب لیمو
- آب گریپفروت
- آب آناناس
دارای اسیدیته بالایی هستند. مصرف مکرر این نوشیدنیها میتواند باعث نرم شدن تدریجی مینای دندان و افزایش حساسیت دندانی شود. در مقابل، میوه کامل معمولاً با سرعت کمتری خورده میشود و اثر اسیدی آن تا حدی توسط بزاق خنثی میشود.
آیا آبمیوه طبیعی هم برای دندان مضر است؟
بله، حتی آبمیوه صد درصد طبیعی نیز میتواند برای دندانها مشکلساز باشد. یکی از باورهای اشتباه این است که تنها نوشابهها یا نوشیدنیهای صنعتی به دندان آسیب میزنند. در حالی که تحقیقات نشان دادهاند آبمیوههای طبیعی نیز به دلیل داشتن قندهای طبیعی و اسیدهای میوهای میتوانند خطر پوسیدگی و فرسایش دندان را افزایش دهند. البته این موضوع به معنای حذف کامل آبمیوه از رژیم غذایی نیست، بلکه باید در مصرف آن تعادل رعایت شود.
چرا میوه کامل انتخاب بهتری است؟
مطالعات منتشر شده در مجلات معتبر تغذیه و دندانپزشکی نشان میدهند افرادی که میوه کامل بیشتری مصرف میکنند، معمولاً سلامت دهان بهتری دارند. دلایل این موضوع عبارتاند از:
- افزایش ترشح بزاق
جویدن میوه باعث تحریک غدد بزاقی میشود. بزاق مهمترین سیستم دفاعی طبیعی دهان در برابر پوسیدگی است. - پاکسازی مکانیکی دندانها
برخی میوههای ترد مانند سیب و گلابی تا حدی به حذف بقایای غذایی از سطح دندان کمک میکنند. - دریافت قند کمتر
برای تهیه یک لیوان آب پرتقال ممکن است به سه یا چهار پرتقال نیاز باشد. در نتیجه فرد مقدار زیادی قند را در مدت کوتاهی دریافت میکند، در حالی که خوردن همان تعداد پرتقال کامل معمولاً دشوار است. - وجود فیبر
فیبر سرعت جذب قند را کاهش داده و تماس مستقیم قند با دندانها را محدود میکند.
بهترین روش مصرف آبمیوه برای محافظت از دندانها
اگر آبمیوه مصرف میکنید، رعایت چند نکته میتواند آسیب به دندانها را کاهش دهد:
- آبمیوه را همراه وعده غذایی بنوشید.
- از نوشیدن تدریجی آن در طول روز خودداری کنید.
- پس از مصرف آبمیوه، مقداری آب بنوشید.
- تا ۳۰ دقیقه پس از مصرف نوشیدنیهای اسیدی مسواک نزنید.
- از افزودن شکر اضافی به آبمیوه خودداری کنید.
جمعبندی
بر اساس شواهد علمی روز دنیا، میوه کامل برای سلامت دندانها انتخاب مناسبتری نسبت به آبمیوه است. میوه علاوه بر داشتن فیبر، موجب افزایش ترشح بزاق و کاهش تماس مستقیم قند با دندانها میشود. در مقابل، آبمیوه—even اگر کاملاً طبیعی باشد—حاوی قندهای آزاد و اسیدهایی است که میتوانند خطر پوسیدگی و فرسایش مینای دندان را افزایش دهند.
بنابراین اگر هدف شما حفظ سلامت دهان و دندان است، متخصصان دندانپزشکی توصیه میکنند بیشتر از میوه کامل استفاده کنید و مصرف آبمیوه را به شکل متعادل و همراه با رعایت کامل بهداشت دهان انجام دهید. دکتر هانیه حائری با بیش از ده سال تجربه در حوزه دندانپزشکی کودکان همراهی مطمئن برای سلامت دهان و دندان فرزندان شما میباشد. شما میتوانید جهت اخذ نوبت با ما در ارتباط باشید.
همچنین به شما والدین گرامی توصیه میکنیم جهت بالابردن آگاهی خود صفحه اینستاگرام خانم دکتر هانیه حائری را دنبال نمایید.
